Evlilik birliği, eşlerin karşılıklı sevgi, saygı ve sadakat yükümlülükleri üzerine kuruludur. Ancak bazı durumlarda evlilik birliğinin devamı taraflar açısından çekilmez hâle gelebilir. Bu noktada boşanma, hukuki bir çözüm yolu olarak karşımıza çıkar. Boşanma davaları, yalnızca evlilik birliğinin sona erdirilmesini değil; nafaka, velayet, tazminat ve mal paylaşımı gibi birçok hukuki sonucu da beraberinde getirir.
Türk Medeni Kanunu’nda boşanma sebepleri özel ve genel sebepler olarak düzenlenmiştir.
2.1. Özel Boşanma Sebepleri
Zina (TMK m.161)
Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK m.162)
Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (TMK m.163)
Terk (TMK m.164)
Akıl hastalığı (TMK m.165)
Bu sebeplerin varlığı hâlinde hâkim, şartların oluştuğunu tespit ederse boşanmaya karar verir.
2.2. Genel Boşanma Sebebi
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m.166)
Uygulamada en sık karşılaşılan boşanma sebebi budur. Taraflar arasında ortak hayatın sürdürülmesinin beklenemeyecek derecede sarsılmış olması yeterlidir.
Evlilik en az 1 yıl sürmüş olmalıdır.
Taraflar boşanmanın tüm sonuçları konusunda anlaşmış olmalıdır.
Anlaşmalı boşanma protokolü mahkemece uygun bulunmalıdır.
Anlaşmalı boşanma davaları genellikle tek celsede sonuçlanır.
3.2. Çekişmeli Boşanma
Tarafların boşanma veya sonuçları (nafaka, velayet, tazminat vb.) konusunda anlaşamaması hâlinde çekişmeli boşanma davası açılır. Bu tür davalarda: Tanık beyanları, deliller, sosyal inceleme raporları büyük önem taşır.
Tedbir nafakası
Yoksulluk nafakası
İştirak nafakası
Hâkim, tarafların ekonomik ve sosyal durumunu dikkate alarak nafakaya hükmeder.
4.2. Velayet
Velayet konusunda esas olan çocuğun üstün yararıdır. Hâkim, çocuğun yaşı, ihtiyaçları, ebeveynlerin yaşam koşulları ve pedagojik raporları dikkate alır.
4.3. Maddi ve Manevi Tazminat
Boşanmaya sebep olan olaylarda kusurlu olan eş, kusursuz veya daha az kusurlu eşe:
Maddi tazminat
Manevi tazminat ödemekle yükümlü olabilir.
4.4. Mal Paylaşımı
Boşanma ile birlikte eşler arasındaki mal rejimi sona erer. Aksi kararlaştırılmadıkça, edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Mal paylaşımı, boşanma davasından ayrı bir dava ile talep edilir.
Boşanma davaları, tarafların hem hukuki hem de duygusal olarak en hassas olduğu süreçlerdir. Yanlış atılan bir adım; Nafaka, Velayet, Tazminat, Mal paylaşımı konularında telafisi güç hak kayıplarına yol açabilir. Bu nedenle sürecin, boşanma hukuku alanında uzman bir avukat tarafından yürütülmesi büyük önem taşır.